داروهای ایجادکننده سرگیجه | علت سرگیجه بعد از مصرف دارو و راه‌حل‌ها

داروها برای درمان بیماری‌های مختلف تجویز می‌شوند، اما گاهی اوقات در کنار درمان اصلی، ممکن است عوارضی نیز ایجاد کنند که یکی از این عوارض می‌تواند سرگیجه و عدم تعادل باشد. در این مقاله، تیم کلینیک شنوایی سنجی سمعک اکسیر تلاش کرده است با معرفی داروهای ایجادکننده سرگیجه، به درمان وزوز گوش پرداخته و به تمام سوالات رایجی که در بخش سرگیجه پرسیده می‌شود، پاسخ دهد.

چه داروهایی باعث سرگیجه می‌شوند؟ علت گیجی و منگی بعد از مصرف دارو چیست؟ چرا بعد از مصرف یک سری از داروها سر حالت سبک یا سنگین دارد؟ راه‌حل حذف سرگیجه بعد از مصرف دارو چیست؟ آیا داروهایی که عوارض سرگیجه دارند، خطرناک هستند؟ آیا حالت سرگیجه بعد از مصرف دارو خطرناک است؟ با قطع دارو سرگیجه ما هم قطع می‌شود؟

مصرف کدام داروها باعث سرگیجه می‌شود؟

مصرف برخی داروها می‌تواند عوارضی مانند سرگیجه و منگی را به همراه داشته باشد. این عوارض به‌ ویژه در داروهایی مشاهده می‌شود که سیستم عصبی مرکزی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در این میان، داروهای ضدباکتری به خصوص آنتی‌بیوتیک‌ها، از جمله داروهایی هستند که می‌توانند باعث ایجاد سرگیجه شوند.

در ادامه بررسی داروهایی که می‌توانند بر شنوایی تاثیر بگذارند، باید ذکر کرد که برخی داروها ممکن است باعث ایجاد وزوز گوش یا کاهش شنوایی موقت شوند. افرادی که پس از مصرف داروها دچار مشکلات شنوایی یا سرگیجه می‌شوند، باید تست شنوایی انجام دهند.

در صورت تأثیر منفی داروها بر شنوایی، ممکن است نیاز به استفاده از سمعک برای بهبود کیفیت شنوایی باشد. در این صورت، خرید سمعک می‌تواند راه‌حل مناسبی برای جبران مشکل شنوایی باشد.

آیا آنتی بیوتیک‌ها داروهای ایجادکننده سرگیجه هستند؟

1. جنتامایسین: یک باکتری‌کش قوی است که می‌تواند باعث ایجاد سرگیجه و عدم تعادل شود. این دارو ممکن است حتی برای عفونت گوش هم که وظیفه تعادل بدن را برعهده دارد، استفاده شود. جنتامایسین بیشترین اثر منفی را بر روی مایع گوش می‌گذارد. به کسانی که جنتامایسین مصرف کرده‌اند، توصیه می‌شود که حتما تست شنوایی انجام دهند. امروزه با پیشرفت فناوری‌های پزشکی، بسیاری از خدمات درمانی به ‌ویژه در زمینه شنوایی به خانه‌ها منتقل شده است. شنوایی سنجی و تجویز سمعک در منزل یکی از خدماتی است که به افرادی که قادر به مراجعه حضوری به مراکز شنوایی سنجی نیستند، کمک می‌کند تا به راحتی از خدمات ارزیابی شنوایی بهره‌مند شوند. این خدمات شامل ارزیابی دقیق وضعیت شنوایی، تشخیص مشکلات احتمالی و تجویز سمعک متناسب با نیازهای فردی بیمار در محیطی راحت و آشنا است.
2. آمیکاسین: یک آنتی بیوتیک بسیار قوی محسوب می‌شود که بیشتر بر روی حلزون گوش که مسئول حس شنوایی است، اثر منفی می‌گذارد. به دلیل نزدیکی مایع گوش مجاری نیم‌دایره به حلزون ممکن است تعادل بدن هم تحث تاثیر قرار بگیرد.
3. کانامایسین: یکی دیگر از آنتی بیوتیک‌های سرگیجه‌زا است. این دارو علاوه بر سرگیجه، کم شنوایی نیز ایجاد می‌کند. البته این کم‌شنوایی در بسیاری از مواقع به صورت موقت است.
4. توبرامایسین: یک آمنیوگلیکوزید قوی محسوب می‌شود که بیشتر در ICU استفاده می‌گردد. این دارو همانند جنتامایسین اثر منفی زیادی بر روی تعادل بدن می گذارد. همچنین شنوایی بدن نیز ممکن است تحث تاثیر دوز بالای این دارو ضعیف شود. کسانی که از این دارو مصرف می کنند، ممکن است نتیجه تست سرگیجه یا VNG آن‌ها غیرنرمال باشد.
5. سیپروفلوکساسین (Ciprofloxacin): یک آنتی بیوتیک قوی است که بیشتر به صورت خوراکی تجویز می‌شود و برای درمان عفونت‌های شدید به ویژه در نواحی گوارشی و استخوانی و مفاصل تجویز می‌گردد. سیپروفلوکساسین به مایع گوش و سلول های تعادلی آسیب نمی‌زند اما بر روی سیستم عصبی مرتبط با تعادل بدن اثر منفی می‌گذارد و باعث ایجاد حس معلق بودن و شناور شدن می‌شود.
6. لووفلوکساسین (Levofloxacin): برای جلوگیری از تکثیر باکتری‌ها تجویز می‌شود. این آنتی بیوتیک قوی ممکن است باعث منگی کوتاه مدت شود. این دارو نیز بر روی سیستم عصبی تعادلی اثر منفی می‌گذارد.
7. موکسی‌فلوکساسین (Moxifloxacin): در دوز بالا ممکن است باعث احساس گیجی‌های مکرر شود. این احساس با قطع شدن دارو از بین می‌رود. لطفا بدون هماهنگی پزشک مصرف دارو را متوقف نکنید.
8. افلوکساسین (Ofloxacin): برای درمان عفونت‌های ادراری و مثانه و پوست بیشتر کاربرد دارد. این دارو اگر طولانی مصرف شود، ممکن است باعث احساس تلو خوردن شود. در آزمایش‌های سریع تعادل مثل تست رومبرگ اثرات این دارو مشخص می شود.
9. نورفلوکساسین (Norfloxacin): این دارو یکی دیگر از آنتی بوتیک‌های عامل گیجی و منگی است که با اثر منفی بر روی سیستم مرکزی تعادل یا CNS باعث از دست رفتن تعادل بدن می‌شود. این دارو نیز برای درمان عفونت‌های شدید باکتریایی تجویز میگردد.
10. آزیترومایسین: یک آنتی بیوتیک یا به اصطلاح چرک‌خشک‌کن قوی محسوب می‌شود که ممکن است طولانی مدت باعث ایجاد حس گیجی و منگی شود. این دارو بیشتر به صورت خوراکی و عفونت‌های گوش تجویز می‌شود.
11. اریترومایسین: مشابه آزیترومایسین عمل می‌کند و برای درمان عفونت های شدید ناشی از گسترش باکتری در گوش، حلق و بینی به صورت خوراکی تجویز می‌شود. در چنین موقعیت‌هایی متوجه شدن علت سرگیجه، انواع و روش‌های درمان آن نقش بسیار کمک‌کننده‌ای در بهبود حال بیمار دارد.
12. کلاریترومایسین: این دارو در خانواده آزیترومایسین و اریترومایسین قرار دارد و اثرات منفی آن بر روی گوش کمتر از دو داروی قبلی است.

داروهای ادرارآور(دیوریتیک)؛ یکی دیگر از داروهای ایجادکننده سرگیجه

شاید یکی از داروهای ایجادکننده سرگیجه که کمتر به آن توجه شود، همین داروهای ادرارآور باشند؛ چرا که داروهای دیورتیک یا ادرارآور با کاهش حجم مایعات بدن، باعث پایین آمدن فشار خون، ضعف و بی‌حالی می‌شوند. با کاهش فشار خون، هنگام بلند شدن از حالت نشسته، ممکن است که چشم برای چند لحظه تار شود یا سیاهی برود. برخی از این داروهای ادرارآور عبارتند از:

• فوروزماید (Furosemide)
• اتاکرینیک اسید (Ethacrynic acid)
• هیدروکلروتیازید (Hydrochlorothiazide)

داروهای خلط آور(موکولیتیک)

داروهای موکولیتیک (خلط‌آور) به‌طور خاص برای درمان مشکلات مربوط به ترشحات مجاری تنفسی تجویز می‌شوند. این داروها با کاهش چسبندگی خلط، آن را رقیق‌تر کرده و به تسهیل خروج آن از راه‌های تنفسی کمک می‌کنند. از آن‌جا که خلط می‌تواند به‌راحتی از حلق جدا شده و یا وارد گوارش شود، این داروها می‌توانند به تسکین مشکلات تنفسی ناشی از عفونت‌های تنفسی و بیماری‌هایی مانند برونشیت کمک کنند.

با این حال، یکی از عوارض جانبی داروهای موکولیتیک، ایجاد سرگیجه است. این داروها به‌ویژه در افرادی که به داروهای خاصی حساسیت دارند، می‌توانند باعث تغییرات در سیستم عصبی مرکزی شوند و علائمی مانند سرگیجه و عدم تعادل ایجاد کنند. به‌ویژه دارویی به نام کاربوستیئین (Carbocisteine) که یکی از معروف‌ترین داروهای خلط‌آور است، شناخته شده به ایجاد این نوع اثرات جانبی است. کاربوستیئین با اثر بر ترشحات موکوسی، کمک به تخلیه آسان‌تر خلط از ریه‌ها و مجاری تنفسی می‌کند، اما در برخی از افراد ممکن است باعث اختلالات تعادلی و احساس سرگیجه شود.

این عوارض جانبی معمولاً در افرادی که دوز بالای این دارو را مصرف می‌کنند یا داروهای دیگری هم‌زمان استفاده می‌کنند، بیشتر مشاهده می‌شود.

داروهای ضدالتهاب و علت بر هم خوردن تعادل

یکی دیگر از داروهای ایجادکننده سرگیجه داروهای ضدالتهاب می‌باشند. این داروها با ورود ویروس، باکتری یا حتی ایجاد زخم بعد از جراحی تجویز می‌شوند. مصرف بالای داروهای ضدالتهاب باعث آسیب به حلزون و مجاری نیم دایره گوش می‌شود. به همین دلیل داروهایی مثل آسپرین می‌توانند علاوه بر سرگیجه موجب ایجاد وزوز گوش نیز بشوند. شنوایی سنجی آزمایشی است که می تواند اثرات داروهای اتوتوکسیک را بررسی کند.

لیست داروهای ضدالتهاب که در طولانی مدت می‌توانند مخل تعادل شوند:

• ایبوپروفن
• آسپرین
• نوافن
• ناپروکسن
• دیکلوفناک

داروهای ضدافسردگی یکی از مهم‌ترین داروهای ایجادکننده سرگیجه

داروهای ضدافسردگی به طور مستقیم گوش داخلی را هدف قرار نمی‌گیرند. این داروها مراکز کنترل‌دهنده تعادل را به صورت ناخواسته تحت تاثیر قرار می‌دهند. به همین دلیل داروهای ضدافسردگی باعث ایجاد عدم تعادل یا بی حالی می‌شوند. یکی از عوارض دیگر داروهای ضدافسردگی ایجاد حس منگی در سر است.

لیست داروهای ضدافسردگی که ممکن است باعث ایجاد اختلال در تعادل شوند عبارتند از:

• ترازودون (Trazodone)
• آمیتریپتیلین (Amitriptyline
• دوکسپین (Doxepin)
• سرترالین (Sertraline)
• پاروکستین (Paroxetine)
• میرتازاپین (Mirtazapine)

داروهای کاهش فشار خون

یکی دیگر از داروهای ایجادکننده سرگیجه داروهای کاهش فشار خون می‌باشند که ممکن است سبب سیاهی رفتن چشم در حین بلند شدن از صندلی یا تخت خواب شوند. همچنین ممکن است احساساتی مثل سبکی سر و تا حدودی بیهوشی برای لحظاتی بسیار کوتاه ایجاد کنند. از داروهای کاهش فشار خون که ممکن است باعث گیجی شوند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• انالاپریل
• زوفنوپریل
• اربسارتان
• آملودیپین
• نیکاردیپین
• لاسیدیپین

در نهایت

یکی از وظایف گوش ایجاد حفظ تعادل بدن می‌باشد. بعضی از داروها اگر برای مدت طولانی مصرف شوند، ممکن است به عنوان عارضه جانبی بر روی گوش اثر مخرب گذاشته و سرگیجه یا منگی ایجاد کنند. در صورتی که سرگیجه شما باعث اختلال در زندگی شما شود، لازم است که با مشورت پزشک متخصص خود داروهای خود را کنترل یا قطع کنید؛ بعد از قطع این داروها سرگیجه نیز رفع می‌گردد.