سکته گوش چیست؟ علائم و درمان آن

سکته گوش، یا به اصطلاح کم‌شنوایی ناگهانی عصبی (Sudden Sensorineural Hearing Loss یا SSHL)، یک شرایط حاد و اضطراری است که معمولاً در یک گوش به‌طور یکباره رخ می‌دهد. در واقع، کاهش شدید و ناشنوا شدن دو نشانه رایج این بیماری‌اند که عملکرد آن نیز به گونه‌ای است که در یک مدت زمان کوتاه (عموما 3 روزه)، فرد احساس شنوایی خود را به‌صورت جزئی یا کامل از دست خواهد داد.

یکی از بارزترین نشانه‌های این اختلال، بروز اتفاقی آن بدون هیچ علائم قبلی است. بسیاری از افراد اختلالاتی مانند وزوز گوش، سرگیجه یا کاهش شنوایی را تجربه می‌کنند که در ابتدا اکثرا به آن بی‌اهمیت و بی‌توجه هستند؛ اما این علائم می‌توانند نشانه‌ای از یک مشکل جدی باشند که در صورت تأخیر در درمان، ممکن است منجر به کم‌شنوایی دائمی شود. علائم اصلی آن شامل کاهش شنوایی ناگهانی، وزوز گوش، سرگیجه و گاهی درد در گوش همراه است.

درمان وزوزگوش با لیزر به صورت کم و بیش در مراکز مختلف شنوایی سنجی انجام می شود؛ اما متاسفانه به دلیل هزینه های سنگین جلسات درمانی و 100% نبودن نتیجه درمان به ندرت در ایران صورت می‌گیرد.

کلینیک سمعک‌اکسیر یکی از مراکز معتبر درمان وزوز گوش در تهران است که هم از لحاظ اقتصادی به‌صرفه می‌باشد و هم دارای کادر متخصص و مجرب است. برای دریافت نوبت می توانید با کلینیک شنوایی سنجی اکسیر تماس بگیرید.

انواع سکته گوش

بر خلاف مشکلات تدریجی شنوایی مانند پیرگوشی یا عفونت گوش، سکته گوش به‌صورت ناگهانی اتفاق می‌افتد و ممکن است فرد از خواب بیدار شود و متوجه شود که دیگر صدای اطراف را نمی‌شنود یا گوشش احساس کیپی دارد.

شروع SSNHL (کاهش شنوایی حسی عصبی ناگهانی) می‌تواند یک تجربه ترسناک باشد. از آنجایی که هیچ دلیل شناخته شده ای برای این اتفاق وجود ندارد، غیرقابل پیش بینی بودن و پیشرفت سریع آن، بیش از پیش نگران کننده می شود. بیشتر موارد SSNHL در عرض سه روز ایجاد میگردد، معمولاً یک طرفه است و فقط یک گوش را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

کاهش شنوایی در هر سنی و به هر دلیلی ممکن است اتفاق بیفتد؛ انواع اصلی سندرم از دست دادن ناگهانی حس شنوایی عبارتند از:

1. سکته گوش عصبی (Sudden Sensorineural Hearing Loss – SSHL): شایع‌ترین نوع می‌باشد که حدود 80-90% موارد سکته گوش از این مورد هستند که مهم‌ترین علائم آن از دست دادن شنوایی ناگهانی و معمولاً یکی از گوش‌ها است.
2. سکته گوش حسی-عصبی (Sensorineural Loss): این نوع معمولاً به دلیل آسیب دائمی به عصب شنوایی رخ می‌دهد و می‌تواند به طور تدریجی یا ناگهانی پیشرفت کند. از علت‌های آن می‌توان قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض صداهای بلند، پیری یا برخی داروها باشد.
3. سکته گوش حسی-حرکتی (Auditory Neuropathy): این سکته با آسیب به عصب شنوایی همراه است که منجر به کاهش شنوایی و گاهی اوقات عدم توانایی در شنیدن صداها می‌باشد. یکی از علت‌های اصلی آن بیماری‌های ارثی یا عفونت‌ها است.
4. سکته گوش شارکو-ماری-توث (Sharco-Marie-Tooth Disease): یک بیماری ارثی که باعث آسیب به اعصاب محیطی، از جمله عصب شنوایی، می‌شود که به علت یک اختلال ژنتیکی پیش می‌آید.

علت اصلی سکته گوش چه چیزی می‌باشد؟

این بیماری تنها در بزرگسالان یا افراد مسن اتفاق نمی‌افتد؛ به عبارت دیگر، احتمال بروز این عارضه در همه افراد با هر شرایطی کاملا یکسان است. به همین دلیل، نمی‌توان علت مشخصی را برای این امر تعیین کرد. با این حال، ممکن است سکته گوش پس از عفونت‌های ویروسی که اعصاب شنوایی یا گوش داخلی را تحت الشعاع قرار داده، اتفاق افتد.

علت اصلی سندرم از دست دادن ناگهانی حس شنوایی این است که گوش داخلی یا همان حلزون گوش داخلی، یا مسیرهای عصبی بین گوش و مغز آسیب می‌بینند. در بیشتر موارد، علت اصلی کری ناگهانی به‌طور واضح مشخص نیست.

ویروس تبخال زونا یا آنفولانزا می‌توانند در بروز این بیماری دخیل باشند. علت بعدی ناشنوایی ناگهانی حسی- عصبی را می‌توان انسداد عروق معرفی کرد؛ این انسداد شبیه به سکته مغزی است که طی آن اعصاب شنوایی به دلیل خون رسانی غیرطبیعی، آسیب می‌بینند. علل دیگری نیز مانند بیماری‌های خود ایمنی، انواع تومورها و … وجود دارند که بخاطر احتمال بسیار پایین دخالت آنها در بروز این بیماری، آنها را در دسته‌بندی علت‌های نادر قرار می‌دهند.

گاهی وجود یک بیماری زمینه‌ای می‌تواند عامل موثری در بروز این عارضه باشد؛ به‌طور‌کلی مهم‌ترین عوامل بروز کم‌شنوایی یا کری ناگهانی عبارتند از:

1. ضربه به سر
2. قرارگرفتن در معرض صدای بلند برای مدت زمان طولانی
3. بیماری منییر menieres disease (نوعی اختلال که گوش داخلی را درگیر می‌کند)
4. بیماری لایم (یک بیماری عفونی که اغلب از طریق گزش کنه انتقال می‌یابد)
5. افزایش سن
6. بیماری‌های عروقی
7. شرایط عصبی مانند ام اس
8. برخی ویروس‌ها مانند ویروس هرپس، اوریون یا آنفلوآنزا
9. عفونی شدن گوش
10. مصرف داروهای خاص مانند دارو‌های سرطان و داروهایی برای درمان عفونت ‌های شدید

علائم سکته گوش چیست؟

در مرحله اولیه، بسیاری از مردم نشانه های سکته گوش را جدی نمی‌گیرند، زیرا ممکن است فکر کنند که تنها به دلیل انسداد مجرای گوش ناشی از جرم گوش باشد. برخی حتی ممکن است فکر کنند که علائم پس از مدتی ناپدید می‌شوند و در نتیجه زمان مراجعه به پزشک را به تعویق می‌اندازند.

ممکن است یک روز صبح از خواب بیدار شوید و دیگر احساس شنوایی در یکی از گوش‌های خود را نداشته باشید یا وقتی تلفن را بر روی گوش خود نگه داشته‌اید، دیگر چیزی نشنوید. این عارضه گوش، گاهی با یک صدای ناهنجار ظاهر می‌شود؛ یعنی یک صدای بلندی در گوش شما شنیده می‌شود و به همراه آن شنوایی از بین می‌رود. طبق مطالعات تقریبا از هر ۱۰۰ فردی که به این بیماری مبتلا می‌شوند، ۹۹ نفر از آنها ناشنوایی ناگهانی را تنها در یکی از گوش‌های خود تجربه کرده‌اند.

دیگر علائم سکته گوش عبارتند از:

• شنیدن صداهای مکالمه به صورت خفه
• عدم توانایی در شنیدن درست کلمات به هنگام سر‌و‌صدای زیاد
• سرگیجه(vertigo)
• وزوز گوش(tinnitus)
• مشکل در شنیدن صداهای زیر (فرکانس‌های بالا)
• اختلال تعادل
• احساس حالت تهوع و استفراغ

سکته گوش در کودکان

احتمال بروز این عارضه در همه افراد با هر شرایطی کاملا یکسان است. به همین دلیل، نمی‌توان علت مشخصی را برای این اتفاق تعیین کرد. اما خبر خوب این است که احتمال درگیری کودکان به این بیماری نزدیک به صفر است؛ اگر چه این یک بیماری نادر در نوزادان است، اما باز هم به عنوان والد باید مراقب علائم آن باشید.

مناسب‌ترین سن برای رشد توانایی گفتار در کودکان بین 1 تا 6 سال است. از این رو، اگر درگیر این بیماری شوند، روند بهبود این توانایی در آنها آسیب دیده و چه بسا آن را برای همیشه از دست بدهند.

از دست دادن شنوایی در کودکان نتیجه عفونت‌های زمان تولد یا آسیب‌های وارد شده به دلیل داروهای اتوتوکسیک است. از طرف دیگر، درک اینکه نوزاد شما صدا را به درستی می‌شنود یا خیر کار ساده‌ای نخواهد بود ولی اگر علائم زیر را در کودک خود مشاهده کردید، حتما برای تست شنوایی سنجی به پزشک مراجعه نمایید:

1. تلاشی برای ساخت کلمات نمی‌کند.
2. به نظر می‌رسد که زبان مادری خود را متوجه نمی‌شود.
3. به صداهای بلند و ناگهانی بازخوردی نشان نمی‌دهد.
4. به صورت مکرر با عفونت گوش درگیر بوده و یا مشکلات تعادلی دارد.

سکته گوش مادرزادی

هرچقدر هم این عارضه در کودکان نادر باشد، باز هم خردسالانی هستند که با ناشنوایی ناگهانی حسی- عصبی به دنیا می‌آیند. علت این امر می‌تواند یکی از این موارد باشد:

• عفونت‌هایی که از مادر به کودک انتقال داده می‌شوند؛ مانند ویروس سرخجه (روبلا)، سیفلیس یا هرپس.
• توکسوپلاسما گوندی؛ انگلی که از رحم عبور می‌کند.
• عوامل ژنتیکی و وراثتی که به نوزاد به ارث رسیده‌است.
• در هنگام تولد وزن خیلی پایینی دارند.

عوارض سکته گوش

یکی از بارزترین عوارض کری ناگهانی در فرد مبتلا، احساس حالت تهوع، استفراغ و یا سرگیجه است. البته این حالت‌ها دائمی نیستند و ممکن است مقطعی باشند و پس از مدتی برطرف شوند؛ اما بهتر است که بدانید علت سرگیجه چیست؟

از عوارض شایع سندرم از دست دادن ناگهانی حس شنوایی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. احساس پری، گرفتگی و سنگینی گوش
2. شنیدن صدای زنگ یا سوت ممتد
3. وزوز گوش
4. از دست رفتن قدرت شنوایی
5. مشکل در درک صدای کودکان و زنان
6. سرگیجه یا مشکلات تعادلی

روش‌های درمان سکته گوش

موسسه ملی ناشنوایی آمریکا، استروئیدها را مناسب ترین راه درمان سکته گوش می داند؛ به‌ویژه هنگامی که علت آن ناشناخته باشد. کورتون نقش موثری در کاهش التهاب و ورم دارد و به بهبود شنوایی کمک می کند. در صورتی که بیماری زمینه ‌ای علت اصلی ابتلا به کری ناگهانی باشد ، ممکن است درمان ‌های تکمیلی برای فرد تجویز شود. اگر فرد به دلیل مصرف داروهای خاص به کم شنوایی ناگهانی مبتلا شود ، باید با تجویز پزشک متخصص داروها را تغییر دهد.

درمان‌های متعددی برای این عارضه وجود دارد که بسته به شدت و نوع آن باید یکی از این روش‌ها، که در ادامه به‌طور مفصل توضیح داده‌ایم، به عنوان شروع فرایند درمان صورت پذیرد.

1. درمان‌های دارویی

کورتون‌ها مانند پردنیزولون یا دگزامتازون، خط اول درمان سکته گوش به‌شمار می‌روند و در صورت وجود عفونت در گوش، داروهای آنتی‌بیوتیک نیز تجویز می‌شوند.

مزایای کورتون‌ها عبارتند از:

• کاهش التهاب در ساختارهای حساس گوش داخلی
• کاهش فشار در فضای حلزونی
• افزایش جریان خون به سلول‌های شنوایی
• جلوگیری از پیشرفت آسیب‌های عصبی

معمولاً درمان خوراکی با دوز بالا به مدت 7 الی 14 روز آغاز می‌شود و به‌تدریج کاهش می‌یابد. در برخی بیماران، خصوصاً کسانی که بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت یا فشار خون دارند، تنظیم دقیق دوز دارو ضروری است.

توجه: برای دستیابی به بهترین نتیجه، شروع درمان در ۷۲ ساعت اول پس از بروز علائم بسیار حیاتی است. هرچه درمان زودتر آغاز شود، شانس بازگشت شنوایی بیشتر خواهد بود.

2. تزریق کورتون داخل‌ گوش

در مواقعی که درمان خوراکی موثر نباشد یا منع مصرف وجود داشته باشد (مثلاً در بیماران با دیابت کنترل‌نشده یا مشکلات گوارشی)، تزریق مستقیم کورتون به گوش میانی انجام می‌شود.

پزشک می‌تواند علاوه بر کورتون خوراکی از کورتیکو استروئید تزریقی استفاده کند. در این روش کورتیکو استروئید همراه با سوزن‌های بلند اسپاینال (یا سوزن‌هایی که  در بی حسی‌های نخاعی استفاده می‌شوند) صورت می‌گیرد.

مزایای تزریق کورتون داخل‌گوش عبارتند از:

• رساندن دارو با غلظت بالا به مجاورت عصب شنوایی
• کاهش عوارض سیستمیک (در مقایسه با مصرف خوراکی)
• مؤثر در بیماران مقاوم به درمان اولیه

تزریق در مطب یا کلینیک به‌صورت سرپایی انجام می‌شود؛ پس از بی‌حسی موضعی پرده گوش، دارو از طریق سوزن ظریفی وارد گوش میانی می‌شود. بیمار معمولاً باید به مدت ۱۵–۳۰ دقیقه در یک موقعیت خاص قرار بگیرد تا دارو بهتر جذب شود.

3. درمان‌های حمایتی و مکمل

در کنار درمان اصلی با کورتون، پزشک ممکن است بسته به شرایط بیمار از درمان‌های حمایتی نیز استفاده کند که برخی از آن‌ها در زیر آورده‌شده‌است:

• داروهای افزایش‌دهنده جریان خون: داروهایی مانند بتاهیستین، وینکامین یا پنتوکسی‌فیلین برای بهبود گردش خون در گوش داخلی تجویز می‌شوند؛ هدف این داروها، بهبود اکسیژن‌رسانی به سلول‌های شنوایی و جلوگیری از تخریب بیشتر سلولی است.
• آنتی‌ویروس‌ها (در صورت شواهد بالینی): اگر شک به ویروس (مثلاً تب‌خال یا زونا) وجود داشته باشد، داروهایی مانند آسیکلوویر نیز به‌صورت همزمان تجویز می‌شوند.
• ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها: مکمل‌هایی مانند ویتامین B12، ویتامین E، و Q10 می‌توانند به بازسازی سلول‌های عصبی و کاهش استرس اکسیداتیو کمک کنند.
• اکسیژن‌درمانی پرفشار (HBOT): در مراکز تخصصی، اکسیژن هیرباریک گاهی برای بهبود اکسیژن‌رسانی به گوش داخلی استفاده می‌شود که این روش خصوصاً در بیمارانی که به درمان اولیه پاسخ نداده‌اند، نتیجه خوبی دارد.

4. درمان‌های جایگزین در صورت عدم بهبود کامل

اگر کاهش شنوایی شدید باشد یا فرد به راه های درمان پاسخ ندهد ، ممکن است پزشک متخصص خرید سمعک یا کاشت حلزون را برای بهبود شنوایی تجویز کند. در صورتی که علی‌رغم درمان‌های اولیه، شنوایی به‌طور کامل بازنگردد، می‌توان از روش‌های استفاده کرد:

سمعک: در موارد افت شنوایی متوسط، سمعک‌های هوشمند و دیجیتال می‌توانند تقویت‌کننده‌های مؤثری برای شنوایی باشند. دقت کنید که مراحل تجویز سمعک شامل ارزیابی شنوایی، انتخاب نوع سمعک مناسب، قالب‌گیری گوش، تنظیم دستگاه و آموزش استفاده صحیح از آن می‌شود؛ پس رعایت این مراحل نه تنها باعث داشتن بهترین تجربه شنوایی است، بلکه از مشکلات احتمالی در آینده نیز جلوگیری می‌کند.

کاشت حلزون (Cochlear Implant): اگر افت شنوایی شدید یا کامل باشد، کاشت حلزون ممکن است توصیه شود. این روش به‌ویژه در بیماران زیر ۶۰ سال و کسانی که یک گوش آن‌ها کم‌شنوا شده، نتایج قابل‌توجهی دارد.

‏راه های پیشگیری از سکته گوش

از آنجایی‌که علت اصلی بروز این اتفاق مشخص نیست، راه‌های پیشگیری این بیماری هم چندان واضح نیستند. اما با به‌کارگیری سبک زندگی سالم و تقویت سیستم ایمنی بدن، می‌توان از بروز این اتفاق تا حد زیادی پیشگیری کرد.

استرس و ناپایداری عاطفی باعث عدم تعادل و اختلال در هورمون‌های بدن می‌شوند و بر سلامت گوش تاثیر می‌گذارند؛ بنابراین حفظ آرامش و استحکام در زندگی عاطفی و شخصی می‌تواند راهکار مهمی برای پیشگیری از این بیماری باشد.

همچنین عدم مصرف دخانیات، مراقبت از گوش‌ها و اجتناب از حضور در محیط‌های شلوغ نیز می‌توانند راه‌های مناسبی در پیشگیری از این عارضه باشند.

با رعایت موارد زیر می‌توان احتمال ابتلا به این بیماری را تا حد زیادی کاهش داد:

• پیشگیری از ابتلا به عفونت‌های ویروسی، با واکسیناسیون و رعایت بهداشت
• ترک سیگار و کنترل فشار خون
• پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای اتوتوکسیک
• مراجعه فوری به متخصص در صورت بروز هرگونه علامت مشکوک
• استفاده از محافظ گوش (گوش گیرها) در مکان‌های با صدای بلند
• پایداری احساسی؛ توجه به سلامت روان و هیجانات (چراکه عدم رعایت آن منجر به عدم تعادل گردش خون در گوش، بروز استرس و اضطراب می‌شود.)

و در آخر

از دست دادن شنوایی غیرقابل توضیح و سریع، می‌تواند در یک گوش مانند گوش چپ یا گوش راست رخ دهد و یا هنگامی که آسیبی به گوش خارجی یا میانی وارد شود؛ که به آن کم شنوایی رسانایی می‌گویند.

درمان قطعی سکته گوش نیازمند توجه و مراجعه زودهنگام به پزشک است. در این شرایط، زمان بسیار ارزش دارد؛ هرچه تشخیص سریع‌تر صورت گیرد، شانس بهبودی کامل بیشتر می‌گردد. اگر در دو هفته اول اقدامات پزشکی شروع شود، احتمال درمان کامل افزایش پیدا می‌کند.

و در نهایت بسته به میزان شدت سکته گوش و شرایط فرد مبتلا ، مدت زمان لازم برای درمان و بهبود ناشنوایی ناگهانی در هر فرد می تواند متفاوت باشد. اگر میزان ناشنوایی یا کم شنوایی جزئی باشد ، معمولا بعد از ۱۰ روز نتایج بهبودی قابل مشاهده است.